Παρουσίαση/Προβολή

Διδάσκοντες

• ΖΑΠΡΑΝΗΣ ΑΧΙΛΛΕΑΣ, Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (zapranis@uom.edu.gr, 2310 891690)

Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα αυτό ασχολείται με τη θεωρία και τις εφαρμογές της χρηματοοικονομικής μηχανικής. Σχεδιασμός, διάρθρωση και τιμολόγηση προϊόντων χρηματοοικονομικής μηχανικής (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων προαίρεσης, των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, των συμβολαίων ανταλλαγής και άλλων παράγωγων τίτλων) και οι εφαρμογές τους στη διαχείριση χρηματοοικονομικών και επενδυτικών κινδύνων. Μαθηματική μεθοδολογία που αποτελεί τη βάση της χρηματοοικονομικής μηχανικής, εφαρμοσμένες στοχαστικές διαδικασίες και αριθμητικές μέθοδοι ειδικότερα. Συγκεκριμένα, καλύπτονται τα ακόλουθα θέματα:

• Εισαγωγή στη χρηματοοικονομική μηχανική και τις αγορές παραγώγων
• Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης:
• Τιμολόγηση προθεσμιακών και μελλοντικών συμβολαίων
• Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης επιτοκίων: χρήσεις και τιμολόγηση
• Συμφωνίες ανταλλαγής
• Δικαιώματα προαίρεσης: αγορές, τιμές και στρατηγικές διαπραγμάτευσης
• Τιμολόγηση δικαιωμάτων προαίρεσης: αριθμητικές διαδικασίες
• Τιμολόγηση δικαιωμάτων προαίρεσης: Black-Scholes
• Παράγωγα και διαχείριση περιουσιακών στοιχείων: τα ελληνικά γράμματα
• Πιο σύνθετα παράγωγα και δομημένα χρηματοοικονομικά προϊόντα
• Εταιρικές εφαρμογές: πραγματικά δικαιώματα προαίρεσης
• Παράγωγα ενέργειας και καιρού

Πρόγραμμα Μαθήματος (Syllabus)

Εβδομάδα 1

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

Εισαγωγή στη χρηματοοικονομική μηχανική

Ορισμοί και ιστορική εξέλιξη

Χαρακτηριστικά προθεσμιακών συμβολαίων (forwards), συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) και δικαιωμάτων προαίρεσης (options)

Διαγράμματα προσόδου

Τύποι επενδυτών

Εβδομάδα 2

ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Λειτουργία των αγορών συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures)

Αντιστάθμιση κινδύνου με συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures)

Λόγος αντιστάθμισης (hedge ratio)

Κυλιόμενη αντιστάθμιση (rolling hedge)

Εβδομάδα 3

ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ FORWARDS ΚΑΙ FUTURES

Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (ΣΜΕ) σε χρηματιστηριακούς δείκτες

Προθεσμιακές συμβάσεις (forwards) και ΣΜΕ σε συνάλλαγμα

ΣΜΕ σε εμπορεύματα

Κόστος διακράτησης (cost of carry)

Επιλογές παράδοσης

Εβδομάδα 4

ΣΜΕ (FUTURES) ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ

Εισαγωγή στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (ΣΜΕ) επιτοκίων

ΣΜΕ σε κρατικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια

Διάρκεια (duration) και αντιστάθμιση βάσει διάρκειας

Εβδομάδα 5

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ (SWAPS)

Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων (interest rate swaps)

Συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων σε συνάλλαγμα (currency swaps) και άλλες μορφές

Αποτίμηση συμβάσεων ανταλλαγής επιτοκίων

Πιστωτικός κίνδυνος

Παραδείγματα εφαρμογής

Εβδομάδα 6

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ: ΑΓΟΡΕΣ, ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

Περιγραφή δικαιωμάτων προαίρεσης (options) και των αγορών τους

Ιδιότητες και όρια τιμών δικαιωμάτων προαίρεσης

Βασικές στρατηγικές συναλλαγών με δικαιώματα προαίρεσης

Δικαιώματα προαίρεσης (options) σε δείκτες, συνάλλαγμα και ΣΜΕ

Εβδομάδα 7

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ (OPTIONS): ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διωνυμικό υπόδειγμα (binomial model)

Προσομοίωση Monte Carlo

Μείωση διακύμανσης (variance reduction)

Μέθοδοι πεπερασμένων διαφορών

Εβδομάδα 8

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ OPTIONS: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ BLACK SCHOLES

Τυχαίοι περίπατοι τιμών

Διαδικασίες Markov και Wiener και γεωμετρική κίνηση Brown

Λήμμα του Ito

Παραγωγή της διαφορικής εξίσωσης Black Scholes

Υπόδειγμα Black Scholes

Αποτίμηση υπό ουδέτερο ως προς τον κίνδυνο μέτρο

Εβδομάδα 9

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ: GREEKS

Ακάλυπτες και καλυμμένες θέσεις

Στρατηγικές stop loss και delta hedging

Επιπλέον παράμετροι Greeks: theta, gamma, rho

Ασφάλιση χαρτοφυλακίου

Εβδομάδα 10

ΣΥΝΘΕΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΙ ΔΟΜΗΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Εξωτικά δικαιώματα προαίρεσης

Σύνθετα swaps

Πιστωτικά παράγωγα

Ορισμός και παραδείγματα δομημένων προϊόντων

Εβδομάδα 11

ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ: REAL OPTIONS

Αξιολόγηση επενδύσεων κεφαλαίου

Επέκταση της αποτίμησης υπό ουδέτερο μέτρο

Εκτίμηση της τιμής κινδύνου αγοράς

Αποτίμηση νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων

Επενδυτικές αποφάσεις με βάση τα options

Εβδομάδα 12

ΑΣΦΑΛΙΣΗ, ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΙΡΟΥ

Επισκόπηση θεμάτων αποτίμησης

Παράγωγα καιρού

Ενεργειακά παράγωγα

Ασφαλιστικά παράγωγα

Βιβλιογραφία

Μαθησιακοί στόχοι

Οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα είναι σε θέση: 

• Να κατανοούν τις έννοιες της απουσίας ευκαιριών αρμπιτράζ, της αποτίμησης υπό ουδέτερο κίνδυνο και των συνθηκών ισοτιμίας.
• Να αποτιμούν χρηματοοικονομικά παράγωγα όπως τα προθεσμιακά συμβόλαια, ΣΜΕ, δικαιώματα προαίρεσης και swaps.
• Να χρησιμοποιούν χρηματοοικονομικά παράγωγα στο πλαίσιο εταιρικής αντιστάθμισης κινδύνου.
• Να συζητούν τον ρόλο των χρηματοοικονομικών αγορών και της χρηματοοικονομικής μηχανικής.

Οι φοιτητές αναμένεται να αποκτήσουν τις ακόλουθες γενικές ικανότητες:

• Επίδειξη επαρκών δεξιοτήτων αυτοδιαχείρισης, μάθησης, επικοινωνίας και επίλυσης προβλημάτων
• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση της απαραίτητης τεχνολογίας
• Λήψη αποφάσεων

Μέθοδοι αξιολόγησης

Η γλώσσα αξιολόγησης του μαθήματος είναι τα ελληνικά.

Η αξιολόγηση του μαθήματος αποτελείται από:

• Γραπτή ενδιάμεση εξέταση (50%)
• Γραπτή τελική εξέταση (50%)

Τα κριτήρια αξιολόγησης για όλους τους τρόπους αξιολόγησης περιλαμβάνουν τα εξής

• Κατανόηση βασικών εννοιών που σχετίζονται με το περιεχόμενο του μαθήματος.
• Ικανότητα εφαρμογής των θεωρητικών γνώσεων σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα ή μελέτη περίπτωσης.
• Κριτική ικανότητα ως προς την επιλογή κατάλληλων μεθόδων/εργαλείων σε μια δεδομένη περίπτωση και/ή στην ανάπτυξη επιχειρημάτων με βάση σχετικές θεωρητικές και εμπειρικές μελέτης στη διεθνή βιβλιογραφία.
• Δομή και παρουσίαση.

Αναλυτικότερα κριτήρια αξιολόγησης, εάν κριθεί απαραίτητο, θα δίνονται στον οδηγό μαθήματος ή θα αναρτούνται εδώ.